Raportim MjedisorKLGJ i jep prioritet çështjeve mjedisore dhe të klimës në Gjykatat e Apelit
Këshilli i Lartë Gjyqësor ka zgjeruar listën e çështjeve që do të trajtohen me procedurë të përshpejtuar në Gjykatat e Apelit, duke i dhënë për herë të parë prioritet edhe konflikteve që lidhen me mbrojtjen e mjedisit dhe klimës. Vendimi i publikuar në Fletoren Zyrtare parashikon që çështjet mjedisore të përfshihen në kategorinë e dosjeve që mund të shqyrtohen me përparësi, në rastet kur vonesat në gjykim mund të sjellin pasoja të rënda. Ndryshimet janë bërë në vendimin nr. 78 të vitit 2019 “Për kalendarin e shqyrtimit të çështjeve në gjykatën e apelit”, dokument që përcakton kategoritë e çështjeve që marrin trajtim të përshpejtuar. Përfshirja e çështjeve mjedisore në listën prioritare vjen në një periudhë kur debatet për zonat e mbrojtura, ndotjen, ndërtimet në bregdet dhe dëmtimin e habitateve natyrore janë shtuar ndjeshëm në vend. Deri më tani, procedurat e përshpejtuara në apel aplikoheshin kryesisht për çështje familjare, sociale dhe procedurale, si kujdestaria e fëmijëve, pensionet, marrëdhëniet e punës apo ankimet ndaj vendimeve jopërfundimtare. Vendimi i KLGJ-së vjen ndërkohë që vetë sistemi i apelimit përballet me stok të lartë dosjesh dhe vonesa të konsiderueshme në shqyrtim. Sipas të dhënave zyrtare, vetëm Gjykata e Apelit e Juridiksionit të Përgjithshëm ka mbi 52 mijë çështje në pritje, ndërsa Gjykata Administrative e Apelit ka hyrë në vitin 2025 me afro 24 mijë dosje të pashqyrtuara. Megjithatë, me ndryshimet e reja, organizatat mjedisore dhe qytetarët që ndjekin procese gjyqësore për dëmtimin e natyrës apo shkeljet mjedisore mund të kërkojnë tashmë shqyrtim më të shpejtë të çështjeve në Gjykatat e Apelit. Burimi: Ekofin
Menaxhimi i MbetjeveDyshime për krim mjedisor në Pishë-Poro-Nartë: mjete të rënda në zonë të mbrojtur
Punime të dyshuara brenda zonës së mbrojtur Pishë-Poro-Nartë kanë ngritur alarmin për një tjetër përplasje mes zhvillimit, ligjit dhe përpjekjeve për të ruajtur ato pak zona me rëndësi mjedisore në Shqipëri. Pamje të publikuara të enjten nga Shoqata Ornitologjike Shqiptare (AOS) tregojnë për mjete të rënda dhe ndërhyrje në terren në një nga habitatet më të rëndësishme për shpendët në vendin tonë. Deri më tani nuk ka pasur reagime nga institucionet dhe nuk ka një konfirmim publik për leje ndërtimi apo dokumentacion mjedisor për këto punime. Në terren, aktiviteti duket i organizuar dhe i vazhdueshëm, ndërsa dyshimet lidhen me projekte të mëdha turistike të përfolura prej kohësh në zonë. “Po hapin një kantier në zonë të mbrojtur!” Në një lidhje telefonike për Citizens.al, drejtuesi i AOS, Taulant Bino, tha se kishte qenë vetë në zonë në momentin kur u evidentua aktiviteti. Sipas tij, dhjetëra kamionë hynin dhe dilnin përmes një rruge të sapo rehabilituar, ndërsa në terren ishin të pranishëm ekskavatorë dhe shumë punonjës. “Komunikova me një nga punonjësit aty duke i thënë se isha për vëzhgim shpendësh dhe ata më thanë se kishin nisur hapjen e një kantieri,” u shpreh Bino. Ai shtoi se punonjësit nuk mbanin shenja identifikuese, ndërsa mjetet kishin shënime në italisht, pa elementë që i lidhnin drejtpërdrejt me një kompani të caktuar. Sipas AOS, ndërhyrjet mund të lidhen me projektet e përfolura zhvillimore në zonën e Zvërnecit, të cilat prej vitit 2024 kanë përmendur si investitor të interesuar dhëndrin e Presidentit Amerikan, Jared Kushner. Në këtë kontekst është përmendur edhe Kastrati Group si një nga kompanitë që mund të ketë rol ose si nënkontraktor ose si partner zhvillues, ndonëse nuk ka konfirmim zyrtar. Citizens.al kontaktoi përfaqësuesit për komunikimin me median të kësaj kompanie, të cilët deklaruan se nuk mund të jepnin një përgjigje konkrete pasi “momentalisht shumica e stafit janë ditë pushimi”, duke lënë si mundësi për një reagim për të hënën. Mbi ngjarjen reagoi edhe Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA), e cila i bëri thirrje autoriteteve ligjzbatuese të ndalojnë “këtë dhunim të pakthyeshëm të zonës së mbrojtur”. “I kërkojmë qeverisë të ndalojë planet e papublikuara dhe të bëjë transparencë mbi atë që po ndodh në deltën e lumit Vjosa!” citohet në qëndrimin e organizatës. Në përmbyllje, PPNEA theksoi se, edhe pse qeveria ndryshoi ligjin për Zonat e Mbrojtura për të lejuar ndërtimin e resorteve me 5 yje, edhe ky ligj po shkelet pasi rastet tregojnë se nuk po ndiqet asnjë procedurë. Çfarë përfaqëson zona Pishë-Poro-Nartë Zona e denoncuar ndodhet në veri të Vlorës dhe është pjesë e kompleksit ligatinor të Nartës që kufizohet më tej nga delta e lumit Vjosa. Ajo gëzon statusin “Peizazh i Mbrojtur”, që lejon vetëm aktivitete të kufizuara dhe kërkon procedura të rrepta për çdo ndërhyrje, përfshirë vlerësimin e ndikimit në mjedis dhe konsultimin publik. Pishë-Poro-Nartë konsiderohet një nga habitatet më të rëndësishme për shpendët në Shqipëri, ku janë regjistruar rreth 200–300 specie, përfshirë shpendë migratorë me rëndësi ndërkombëtare. Por kjo zonë ka qenë dhe mbetet nën presion të vazhdueshëm zhvillimi. Një nga projektet më të debatueshme ka qenë dhe mbetet Aeroporti i Vlorës, ndërtimi i të cilit ka nisur pikërisht pa leje të zbardhur ndërtimi në vitin 2021, duke u kundërshtuar nga organizata mjedisore për shkak të ndikimit në habitatet e shpendëve. Së fundmi, SPAK ka marrë të pandehur tre anëtarë të Komisionit të Vlerësimit të Ofertave për këtë projekt, nën dyshimin për paracaktim të fituesit të koncesionit. Paralelisht, investime të tjera të përfolura, si resorti turistik në ishullin e Sazanit i lidhur me Kushner, apo ideja për zhvillimin e zonës ligatinore të Zvërnecit me të njëjtin propozim, kanë ngritur shqetësime të reja mbi ndryshimet ligjore që prekin zonat e mbrojtura. Citizens.al ka raportuar vazhdimisht për këtë çështje duke vënë në pah edhe ndryshimin që pati ligji për portet turistike, i cili tashmë u jep të drejtë “investitorëve strategjikë” të privatizojnë edhe detin. Reagimi deri më sot ka qenë i vakët, përgjithësisht nga organizatat mjedisore dhe aktivistë individualë. “SOS: Po grabitemi!” ishte një instalacion në rërë që u realizua me këtë qëllim nga artistë si formë ndërgjegjësimi ndaj këtyre “planeve strategjike”. Deri në momentin e publikimit të këtij artikulli, nuk ka informacion zyrtar nëse aktivitetet e evidentuara në terren janë të pajisura me leje ndërtimi apo dokumentacion mjedisor. Po ashtu, mbetet e paqartë nëse ndërhyrjet lidhen me ndonjë nga projektet e njohura apo përfaqësojnë një zhvillim të ri në fazë paraprake. Në mungesë transparence dhe reagimi institucional, rasti ngre pikëpyetje mbi respektimin e statusit të zonës së mbrojtur dhe procedurave ligjore për zhvillimet në territore me rëndësi të lartë ekologjike. Burimi: Citizens.al
Cilësia e AjritZjarr i madh buzë lumit Shkumbin si pasojë e djegies së gomave, tymi mbulon zonën
Një vatër zjarri është regjistruar buzë lumit Shkumbin, në territor jashtë zonës së ish-Kombinatit Metalurgjik në Elbasan. Sipas informacionit paraprak, bëhet fjalë për djegie gomash në ambient të hapur, e cila ka shkaktuar shtëllunga tymi dhe shqetësim te banorët përreth. Sipas Top Channel, korrespondentja, Bruna Kërçyku, bën me dije se autoritetet sqarojnë se kjo ngjarje nuk ka lidhje me aktivitetin në territorin e ish-Kombinatit Metalurgjik. Shërbimi zjarrfikës ka ndërhyrë menjëherë në vendngjarje dhe po punon për shuarjen e plotë të flakëve dhe vënien nën kontroll të situatës. Ndërkohë, strukturat e Policisë së Shtetit kanë nisur hetimet për identifikimin e autorëve dhe zbardhjen e plotë të rrethanave të kësaj ngjarjeje. Në Shqipëri, rastet e zjarreve të shkaktuara për motive të dobëta apo nga pakujdesia janë duke u shtuar gjithnjë e më shumë. Mungesa e ndërgjegjësimit për dëmet që këto veprime shkaktojnë në mjedis po sjell pasoja serioze për ajrin, tokën dhe ekosistemet. Nëse kjo tendencë vijon, vendi mund të përballet gjithnjë e më shpesh me raste të ndotjes mjedisore dhe krimeve mjedisore që dëmtojnë rëndë natyrën dhe shëndetin publik. Burimi: Top Channel
Menaxhimi i MbetjeveKrim mjedisor në zonën e Matit: djegie e paligjshme kabllosh dhe gomash
Dy të rinj, do të hetohen në gjendje të lirë pasi dogjën një sasi të konsiderushme kabllosh, telash dhe gomash, në fshatin Pllanë, në afërsi të lumit Mat. Ndaj 27- dhe 31-vjeçarit rëndon vepra penale “Ndotja e ajrit, ujërave dhe tokës”. Policia sekuestroi dy furgonët me të cilët ishin transportuar kabllot dhe gomat. “Menjëherë pas njoftimit për ndotje të mjedisit në fshatin Pllanë, në afërsi të lumit Mat, si pasojë e djegies së sasive të konsiderueshme kabllosh, telash elektrikë dhe gomash, shërbimet e Komisariatit të Policisë Lezhë organizuan punën dhe shkuan në vendngjarje për të identifikuar dhe nxjerrë përpara përgjegjësisë penale shtetasit përgjegjës. Si rezultat i ndërhyrjes së menjëhershme, autorët e rastit, shtetasit E. M., 27 vjeç dhe R. D., 31 vjeç, të dy banues në Milot, u kapën në flagrancë duke djegur këto materiale dhe, pas konsultimit me prokurorin, për ta nisi procedimi në gjendje të lirë për veprën penale “Ndotja e ajrit, ujërave dhe tokës”. Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Lezhës për veprime të mëtejshme. Policia e Lezhës apelon për qytetarët që në asnjë rast të mos ndezin zjarre, si dhe të njoftojnë menjëherë çdo rast të tillë të konstatuar, çdo ndotje të mjedisit, dëmtim të shëndetit apo çdo paligjshmëri tjetër që hasin,” njoftoi sot policia. Burimi: Report Tv
NatyraZjarrvënie në zonë të mbrojtur, procedohet një tjetër rast i krimit mjedisor në Dajt
Finalizohet operacioni policor i koduar “Safe” në Tiranë, ku u bë arrestimi i një 62-vjeçari të dyshuar për ndezje zjarri në një zonë të mbrojtur natyrore. Shërbimet e Komisariatit të Policisë Nr. 4 kanë ndërhyrë pas një njoftimi për zjarr në fshatin Bulçesh, pranë digës së Liqenit të Bovillës, zonë që ndodhet brenda kufijve të Parkut Kombëtar të Dajtit. Nga veprimet hetimore dhe operacionale, policia ka identifikuar, kapur dhe arrestuar shtetasin M. I., 62 vjeç, i dyshuar se ka ndezur zjarr në një sipërfaqe pyjore, duke rrezikuar përhapjen e flakëve në masivin pyjor të parkut. NJOFTIMI I POLICISË Tiranë/Finalizohet operacioni policor i koduar “Safe”. Ndezi zjarr në Parkun Kombëtar të Dajtit, duke rrezikuar përfshirjen e masivit pyjor të parkut, arrestohet 62-vjeçari. Pas njoftimit të marrë se në fshatin Bulçesh, në afërsi të liqenit të Digës së Bovillës, kishte rënë zjarr, shërbimet përkatëse kanë shkuar menjëherë në vendngjarje. Si rezultat i veprimeve hetimore dhe operacionale, të kryera menjëherë pas rastit, specialistët e Komisariatit të Policisë Nr. 4 bënë të mundur identifikimin, kapjen dhe arrestimin e autorit të dyshuar, shtetasit M. I., 62 vjeç. Nga hetimet paraprake rezulton se ky shtetas dyshohet se ka ndezur zjarr në një sipërfaqe pyjore, në fshatin Bulçesh, në afërsi të liqenit të Digës së Bovillës, i cili ndodhet brenda kufijve të Parkut Kombëtar të Dajtit, që bën pjesë në zonat e mbrojtura natyrore. Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë për veprime të mëtejshme, për veprën penale “Shkatërrimi me zjarr i pyjeve dhe i mjedisit pyjor”. Drejtoria Vendore e Policisë Tiranë apelon për të gjithë qytetarët që në asnjë rast të mos ndezin zjarre, as me qëllim dhe as nga pakujdesia, pasi do të përballen me ligjin. Policia fton qytetarët që të denoncojnë në numrin 112 çdo rast të kësaj veprimtarie kriminale apo paligjshmërie në tërësi, duke iu garantuar anonimat, reagim të shpejtë dhe të paanshëm. Burimi: BallkanWeb
Raportim MjedisorRaporti: Institucionet administrative sigurojnë nivel të ulët të mbrojtjes së mjedisit
Një raport i kryer nga Qendra Burimore e Mjedisit analizon rolin e organeve administrative në drejtësinë mjedisore, duke evidentuar se mungesa e strategjive të qarta për inspektimin dhe zhvillimin e mjedisit, moszbatimi i ligjit dhe mungesa e bashkëpunimit ndërinstitucional në shkëmbimin e informacionit ul efiçencën e ndëshkimeve administrative ndaj subjekteve që kryejnë shkelje mjedisore. Inspektimi mjedisor në vendin tonë ka filluar që prej vitit 2003. Ligji për inspektimin ka dhënë kryesisht efekte praktike në punën e inspektoriateve dhe institucioneve me kompetenca inspektimi dhe sanksionimi administrativ, të tilla si Inspektorati Shtetëror i Mjedisit dhe Pyjeve, Drejtoritë e Shërbimit Pyjor, Agjencia Kombëtare e Pyjeve, Strukturat Inspektuese në Bashki, Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit, Agjencia Kombëtare e Mjedisit, apo Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura. Megjithatë, raporti nxjerr në pah se këto organe kanë mungesë stafi të specializuar apo të mirëpaguar dhe, si pasojë, të pamotivuar në punën e tyre në mbrojtjen dhe inspektimin efektiv të shkeljeve. “Niveli i përgatitjes së inspektorëve të mjedisit dhe pyjeve është i ulët dhe ka pasur nevojë për trajnime të vazhdueshme, detyrë kjo e vetë degëve rajonale, por edhe e Inspektoratit Shtetëror të Mjedisit dhe Pyjeve në Tiranë”, citojnë gjetjet e raportit. Kjo mungesë e arsimimit profesional, si edhe përvoja e pamjaftueshme e inspektorëve të terrenit, ka sjellë mospërmbushjen e detyrave dhe kërkesave të ligjeve organike dhe atij të inspektimit. Këto mangësi vijnë edhe si pasojë e problematikave financiare të agjencive të inspektimit, buxhetimit të ulët dhe nivelit të ulët të investimeve për laboratorë dhe logjistikë në këto institucione. Nga ana tjetër, mungesat procedurale në zbatimin e legjislacionit sjellin mungesa në mbledhjen e provave të nevojshme për ndjekjen e rasteve. Raporti thekson se grupet e inspektimit kanë vajtur të papërgatitur në inspektime, pa njohur subjektin dhe veprimtarinë apo problematikat kryesore. “Strukturat e inspektimit të mjedisit gjatë ushtrimit të veprimtarisë inspektuese për vitet në studim, nuk kanë zbatuar me korrektësi rregullat, kërkesat dhe procedurat e inspektimit në përmbushje të detyrimit ligjor që rrjedh nga ligji ‘Për inspektimin në Republikën e Shqipërisë’ dhe Manuali i Përgjithshëm i Inspektimit”, cilëson raporti mbi moszbatimin e ligjit. Gjetjet theksojnë se në të shumtën e inspektimeve të realizuara nuk janë plotësuar procesverbalet e inspektimit. Në ato raste të rralla kur ato janë plotësuar, ato janë pa firma të personave të kontrolluar. “Në përshkrimin e shkeljeve inspektorët nuk plotësojnë gjetjet e veprimtarisë apo aktivitetit që ushtrohet, apo përputhshmërinë me kërkesat ligjore, të dhëna të cilat janë baza për marrjen e vendimeve përfundimtare”, vërehet në raport. Gjithashtu, mungesa e raporteve të kontrollit të brendshëm mbi përdorimin e mjedisit dhe burimeve natyrore si pronë publike e bën të pamundur mbrojtjen e tyre nga keqadministrimi dhe abuzimi. Përveç inspektorateve apo agjencive të mjedisit, rezulton se përgjegjësitë nuk ndiqen as në bashkitë përgjegjëse për të referuar shkeljet mjedisore. “Edhe pse zjarret kanë qenë një problem i vazhdueshëm për vendin tonë me pasoja tejet negative klimatike në pyjet dhe kullotat, nga kontaktet direkte me punonjësit dhe drejtuesit e pyjeve të disa bashkive rezulton se strukturat përgjegjëse inspektuese brenda bashkive nuk kanë kryer asnjë procedim administrativ për shkelje të ligjit të pyjeve, ligjit të kullotave, ligjit të gjuetisë”, citohet në studimin e kryer. Në vend të një inspektimi të mirëfilltë, puna e këtyre institucioneve ka konsistuar vetëm në monitorim të fondit pyjor e fondit të gjuetisë. Edhe nga ana e Inspektoratit Kombëtar për Mbrojtjen e Mjedisit nuk ka pasur raportime, teksa një pjesë e konsiderueshme e vendimeve administrative të marra prej tij rezultojnë të pavlefshme. Nga ana tjetër, mungesa e bashkëpunimit ndërinstitucional në shkëmbimin e informacionit sjell edhe mospërputhje në numrin e raportimeve të shkeljeve mjedisore. “Në vitin 2017 nga rojet mjedisore të degëve rajonale të AdZM në qarqe janë konstatuar 176 ndërhyrje të paligjshme në total, ndërsa sipas të dhënave të strukturës tjetër të Inspektoratit Shtetëror të Mjedisit, Pyjeve, Ujërave dhe Turizmit në shkallë vendi në zonat e mbrojtura e parqe kombëtare pyjore janë evidentuar 1,764 ndërhyrje”, vërejnë të dhënat e raportit. Këto mospërputhje sjellin pamundësi verifikimi dhe vonesa në shqyrtimet e rasteve të shkeljeve. Si pasojë, megjithëse shkeljet e ligjeve kanë qenë të shpeshta, është vënë re se ka rënie të nivelit të sanksioneve në formë gjobash për shkeljet mjedisore. Përveç kësaj, raporti ngre gjithashtu shqetësimin se edhe ato të ardhura që vijnë nga gjobat apo sanksionet shkojnë për buxhetin e bashkive dhe jo për rehabilitimin e mjedisit të dëmtuar. “Gjobat e vendosura nga strukturat e tjera inspektuese, pavarësisht se duhet të shkojnë për rehabilitimin e mjedisit, shkojnë në buxhetin e shtetit”, thekson raporti mbi gjetjet shqetësuese. Burimi: Reporter.al
